วัดพระยืน อ.เมืองลำพูน จ.ลำพูน ตรวจสอบแล้ว

วัดพระยืน ตั้งอยู่บ้านพระยืน เลขที่ 1 หมู่ที่ 1 ตำบลเวียงยอง อำเภอเมืองลำพูน จังหวัดลำพูน

“วัดพระยืน” หรือ “วัดอรัญญิการาม” ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของเมือง แต่เดิมไม่ได้มีชื่อนี้ พระนางจามเทวีทรงสร้างวัดนี้ขึ้นราว พ.ศ. 1213 (หลังครองราชย์ได้ 7 ปี) ถือเป็นวัดเก่าแก่ตั้งแต่สมัยสร้างเมืองหริภุญชัย ชื่อวัดพระยืน มาจากองค์พระพุทธรูปยืน ตามเอกสารของวัดระบุว่า สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 1606 ในสมัยพระเจ้าอาทิตยราช (กษัตริย์ราชวงศ์ จามเทวีองค์ที่ 32 แห่งอาณาจักรหริภุญชัย) พระมหาปฏิมากรทอง สัมฤทธิ์ หรือพระยืนองค์นี้หล่อด้วยทองสำริด สูง 18 ศอก (9 เมตร) เดิมประดิษฐานอยู่ในปราสาทสถูปหลังวิหาร (สมัยนี้คือวัดพุทธอาราม) ในหนังสือตำนานมูลศาสนากล่าวถึงตอนที่พญากือนาได้อาราธนาพระสุมนเถระ จากเมืองสุโขทัยเพื่อมาเชียงใหม่และได้พำนักที่วัดพระยืนราว พ.ศ. 1912 ขณะนั้นมีพระยืน 1 องค์อยู่ก่อนแล้ว แต่บริเวณนั้นเป็นป่ารกร้าง พญากือนาจึงให้คนไปแผ้วถางแล้วสร้างพระพุทธรูปยืนเพิ่ม อีก 3 องค์ โดยองค์หนึ่งหันหน้าไปทางทิศตะวันตก องค์หนึ่ง หันหน้าไปทางทิศเหนือ และอีกองค์หันหน้าไปทางทิศใต้ แล้วสร้างมณฑปครอบพระพุทธรูปยืนทั้ง 4 องค์นี้ไว้

มีการขุดพบหลักศิลาจารึกในวัดพระยืน สันนิษฐานว่ามีอายุ ประมาณ 600 กว่าปี ศิลาจารึกนี้สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เคยเสด็จมาทอดพระเนตรและได้นำกระดาษสาและแท่งคาร์บอน มาขูดเพื่อปรากฏตัวอักษรนำไปศึกษา ซึ่งพระองค์ให้ความสนพระทัยเป็นอย่างยิ่ง

พ.ศ. 2471 กรมศิลปากรได้ขึ้นทะเบียนเจดีย์วัดพระยืน เป็นมรดกของชาติ กระทั่ง พ.ศ. 2558-2549 กรมศิลปากรได้ทำการบูรณปฏิสังขรณ์องค์พระเจดีย์วัดพระยืน รวมทั้งปรับภูมิทัศน์โดยรอบของวัด โดยมีการขุดพบฐาน เจดีย์สมัยสุโขทัย ถนนที่ปูลาดด้วยอิฐโบราณ รวมถึงการขุด พบฐานเสนาสนะ กระทั่งวันที่ 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2549 ได้ขุดพบเศียรพระพุทธรูปสมัยหริภุญชัย สันนิษฐานว่ามีอายุ ในสมัยพุทธศตวรรษที่ 17-18 และโบราณวัตถุเป็นจำนวนมาก อยู่ในฐานพระเจดีย์ที่ฝังอยู่ใต้ดินบริเวณหลังวิหารพระเจ้าทันใจ

ปูชนียสถานและปูชนียวัตถุที่สำคัญ

1. พระอุโบสถ สร้างขึ้นในสมัยพญากือนาเมื่อปี พ.ศ. 1929 ต่อมาพระมงคลญาณมุณี เจ้าคณะจังหวัดลำพูนและ เจ้าอาวาสวัดพระยืน ได้ทำการบูรณะขึ้นใหม่ในปี พ.ศ. 2472 ปัจจุบันพระอุโบสถหลังนี้ยังปรากฏภาพเขียนสีที่ บริเวณด้านข้างและมีลวดลายหน้าบันที่ประณีตงดงาม ซึ่งยังคงสภาพเดิมเมื่อกว่า 70 ปีที่แล้ว

2. เจดีย์พระยืน เป็นสถาปัตยกรรมแบบพุกาม สร้างบนยกพื้นสูงเป็นชั้นลดหลั่น ลานประทักษิณชั้นบนมีเจดีย์ขนาดเล็กประจำมุม เรือนธาตุเป็นทรงสี่เหลี่ยมมีจระนำยื่นออกมาทั้งสี่ด้าน เหนือเรือนธาตุเป็นหลังคา ลาดรองรับชุดฐานซ้อนต่อยอดทรงระฆัง และทั้งสี่ทิศขององค์เจดีย์เป็นที่ประดิษฐานพระยืนองค์สีทอง เจดีย์องค์ใหม่ที่สร้างครอบของเดิมนี้ เจ้าหลวงอินทยงยศ เจ้าผู้ครองนครลำพูน ได้ให้หนานปัญญาเมือง ชาวบ้านหนองเส้ง ซึ่งเป็นช่างประจำคุ้มหลวง เป็นผู้ออกแบบและควบคุมการก่อสร้าง

พระอธิการสิริพงศ์ ปญญาชโย เจ้าอาวาสวัดพระยืน