วัดพระธาตุห้าดวง อ.ลี้ จ.ลำพูน ตรวจสอบแล้ว

วัดพระธาตุห้าดวง ตั้งอยู่เลขที่ 1 หมู่ที่ 15 บ้านพระธาตุห้าดวง ต.ลี้ อ.ลี้ จ.ลำพูน

วัดพระธาตุห้าดวง หรือ เวียงเจดีย์ห้าหลัง เดิมชาวบ้านเรียก วัดดอยเวียง สันนิษฐานว่าที่ตั้งวัดเป็นบริเวณเวียงเก่าเมืองลี้ เพราะมีซากกำแพงและคูเมืองตั้งเป็นแนวเขต ได้รับการยกวัดร้างเป็นวัดที่มีพระภิกษุจำพรรษา เมื่อวันที่ 18 กันยายน พ.ศ. 2518 ได้รับ พระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2549 ตามตำนานเล่าว่า พระนางจามเทวี กษัตริย์เมืองหริภุญชัย ได้ยินข่าวจากราษฎรเมืองลี้ว่า มีดวงแก้ว 5 ดวง ปรากฏให้เห็นอยู่บ่อยครั้ง จึงได้เสด็จมาด้วยพระองค์เอง พอเวลาค่ำคืนได้ทอดพระเนตรเห็นแสงสว่างจาก ดวงแก้วทั้ง 5 ดวง ลอยอยู่เหนือกองดิน 5 กอง จึงได้สอบถามความเป็นมาก็ทราบว่า คือ พระเมโตธาตุ (พระธาตุน้ำไคลมือ) ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ที่เคยล้างพระหัตถ์ และน้ำก็ไหลผ่านปลายนิ้วทั้งห้าลงพื้นดิน พระนางจามเทวีจึงเกิดศรัทธาสร้างพระธาตุเจดีย์ครอบกองดินทั้ง 5 กองไว้ แล้วได้ทำการฉลองสมโภชองค์พระธาตุเจดีย์นั้น

สมัยพระเจ้าสามฝั่งแกน เจ้าผู้ครองนคร เชียงใหม่องค์ที่ 8 แห่งราชวงศ์เม็งราย ได้อาราธนาพระมหารัตนรังสี แห่งสำนักวัดสวนดอก เชียงใหม่ มาทำการบูรณปฏิสังขรณ์วัดพระธาตุห้าดวง ลุถึงสมัยพระเมืองแก้ว ผู้ครองนครเชียงใหม่องค์ที่ 11 แห่งราชวงศ์เม็งราย ได้จัดให้มีประเพณีสรงน้ำพระธาตุเวียงเจดีย์ห้าหลัง (พระธาตุห้าดวง) ในวันขึ้น 7 ค่ำ เดือน 8 เหนือ เป็นประจำทุกปี (ปัจจุบันกำหนดเอา วันที่ 20 เมษายน ของทุกปี เป็นวันประเพณีสรงน้ำพระธาตุห้าดวง)

ในระหว่าง พ.ศ. 2364 – 2368 เจ้าหลวงเศรษฐีคำฝั้น เป็นผู้ครองนครลำพูน ท่านได้ทำการบูรณะซ่อมแซมองค์ พระธาตุเจดีย์จนสำเร็จลุล่วงไปด้วยดี จากนั้นก็มีพระครูบา 9 รูป ได้มาปฏิบัติธรรมบำเพ็ญภาวนาและดูแลรักษา รวม ถึงบูรณปฏิสังขรณ์วัดพระธาตุห้าดวง คือ ครูบากิตติ ครูบามหาสมณะ ครูบามหามังคลาจารย์ ครูบามหาสวามี ครูบา มหาเตจา ครูบาจะวรรณ ปัญญา ครูบาเจ้าศรีวิชัย ครูบาอภิชัยขาวปี ครูบาชัยยะวงศาพัฒนา โดย หลวงปู่ครูบาวงศ์ ท่านได้สร้างรูปเหมือนครูบาทั้ง 9 ประดิษฐานไว้ในวิหารเก้าครูบา ในปี พ.ศ. 2468 ครูบาเจ้าศรีวิชัย ได้มาบูรณะพระธาตุเจดีย์ทั้ง 5 องค์อีกครั้งจนสำเร็จ หลังจากนั้นก็ขาดพระภิกษุที่จะมาดูแล ทำให้วัดพระธาตุห้าดวง ต้องร้างไปอีกวาระหนึ่ง ต่อมาได้มีพระอธิการนุช ธมฺมวโร มาประจำอยู่เป็นเจ้าอาวาสรูปแรก ณ วัดพระธาตุห้าดวง แห่งนี้ และได้มีคณะศิษยานุศิษย์ครูบาชัยยะวงศาพัฒนา วัดพระพุทธบาทห้วยต้ม ร่วมกับคณะศิษยานุศิษย์หลวง พ่อพระราชพรหมยาน วัดท่าซุง มาอุปถัมภ์การก่อสร้าง บูรณปฏิสังขรณ์วัดพระธาตุห้าดวง ให้กลับมามีความเจริญ รุ่งเรืองสวยงามจนถึงปัจจุบันนี้

ปูชนียสถานและปูชนียวัตถุที่สำคัญ

1. องค์พระธาตุห้าดวง ประดิษฐานพระเมโตธาตุ หรือพระธาตุน้ำไคลมือ ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งเป็นพระธาตุที่เกิดจากน้ำล้างพระหัตถ์ ที่ไหลผ่านลงมาถึงปลายนิ้วมือทั้งห้าของพระพุทธเจ้า ได้ปรากฏเป็นดวงแก้วทั้งห้าดวง ดวงแก้วทั้งห้าก็คือ “พระเมโต ธาตุ” หรือ “พระธาตุน้ำไคลมือ” และสถานที่แห่งนี้ พระพุทธองค์ได้เสวยพระชาติเป็นพระโคอุศุภราช ซึ่ง พระโคมารดาได้ให้กำเนิดพระโคอุศุภราช ณ บริเวณ ใต้ต้นดอกบุนนาคภายในวัดพระธาตุห้าดวงแห่งนี้

2. วิหารเฉลิมเทวี (วิหารใหญ่)

3. วิหารสมเด็จองค์ปฐม (วิหารจตุรมุข) ภายในวิหารประดิษฐานพระพุทธรูปสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์ปฐม พระพุทธสิกขีทศพลญาณที่ ๑ ขนาดหน้าตัก 4 ศอก และรูปเหมือนพระเดชพระคุณหลวงปู่ปาน พ่อฤๅษีลิงดำ หลวงพ่อฤๅษีลิงเล็ก หลวงพ่อฤๅษีลิงขาว ซึ่ง เป็นครูบาอาจารย์ในสายหลวงปู่ปาน วัดบางนมโค

4. วิหาร ๔ ครูบา

5. วิหารท่านแม่จามเทวี

6. องค์พระชำระหนี้สงฆ์

7. พระโคอุศุภราช

8. อุโบสถ

9. พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5)

10. สำนักงาน (อาคารชัยยะวงศานุสรณ์)

11. อาคารหอฉัน “เพ็ญศิริอนุสรณ์”

12. อาคารโรงครัวและโรงทาน “บูชาพระคุณ”

พระใบฎีกาณรงค์ฤทธิ์ เตชธโร
เจ้าอาวาสวัดพระธาตุห้าดวง
ผู้ช่วยเลขานุการรองเจ้าคณะจังหวัดลำพูน