วัดแม่ลาหลวง ตั้งอยู่เลขที่ 200 หมู่ 1 บ้านแม่ลาหลวง ตำบลแม่ลาหลวง อำเภอแม่ลาน้อย จังหวัดแม่ฮ่องสอน
วัดแม่ลาหลวง สร้างเมื่อ พ.ศ. 2395 โดยมีลุงจองสะรอมถาง และ ลุงจองเกจ่าม พร้อมด้วยศรัทธาชาวบ้านได้ช่วยกันสร้างวัดขึ้น ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ xx สิงหาคม พ.ศ. 2520 เขต วิสุงคามสีมากว้าง 40 เมตร ยาว 80 เมตร การบริหารและการปกครอง มีเจ้าอาวาสเท่าที่ทราบนาม คือ รูปที่ 1 พระวิธา พ.ศ. 2395 – 2435 รูปที่ 2 พระวิลาศ พ.ศ. 2435 – 2469 รูปที่ 3 พระครูอนุสิฐสาสน ธรรม พ.ศ. 2469 – 2530 รูปที่ 4 พระจันทร์ฟู สุธีโร (รักษาการแทน) พ.ศ. 2530-2537 รูปที่ 5 (ปัจจุบัน) พระครูอนุสิฐธีรคุณ ตั้งแต่ พ.ศ. 2537 เป็นต้นมา
วัดแม่ลาหลวงถือเป็นศูนย์รวมศรัทธา สร้างชุมชนให้เข้มแข็งซึ่ง ขับเคลื่อนด้วย “พลังบวร” บ้าน วัด โรงเรียน และส่วนราชการ โดยมีวัดเป็นศูนย์กลางและเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของคนในชุมชน น้อมนำเอาหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา หลักศีล 5 มาปรับใช้ในการดำเนินวิถีชีวิตบนความพอเพียง วัดแม่ลาหลวงจึงถือเป็นแกนหลักในการส่งเสริมคุณธรรมในเชิงรุก เช่น ให้ลดละเลิกอบายมุข ซึ่งถือเป็นนวัตกรรมทางสังคม และวัฒนธรรมที่ส่งผลให้คุณภาพชีวิตของคนใน ชุมชนดีขึ้น ด้วยกิจกรรมดังนี้ ส่งเสริมการเข้าวัดปฏิบัติธรรม ในวันสำคัญทางศาสนา ส่งเสริมกิจกรรมเข้าวัดฟังธรรม วันธรรมะสวนะ ส่งเสริมกลุ่มอาชีพต้องลาย ส่งเสริมการ จัดกิจกรรมเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์ และส่งเสริม กิจกรรมสืบสานวัฒนธรรมประเพณีท้องถิ่น
พระครูอนุสิฐธีรคุณ ท่านได้มีความเมตตาในการขับ เคลื่อนโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 ร่วมกับส่วนราชการ ผู้นำชุมชนทั้งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ปราชญ์ชาวบ้าน และ ภาคีเครือข่าย ผลก็เป็นที่ประจักษ์ดีว่า ตั้งแต่มีการนำหลักธรรมทางพุทธศาสนาและหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของในหลวงรัชกาลที่ 9 มาเป็นแนวทางในการขับเคลื่อน หมู่บ้านศีล 5 ทำให้บรรลุผลสำเร็จตามตัวชี้วัดที่ส่วนราชการกำหนดไว้ ชุมชนมีความเข้มแข็งและได้รับการพัฒนาในหลาก หลายมิติ ไม่ว่าจะเป็นด้านสังคม ด้านเศรษฐกิจ และด้านสิ่งแวดล้อม ก่อให้เกิดความมั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืน ภายในชุมชน
ปูชนียสถานและปูชนียวัตถุที่สำคัญ
ความงดงามทางสถาปัตยกรรมของวัดแม่ลาหลวง เป็นรูปแบบศิลปะประยุกต์ ที่ผสมผสานกันระหว่างไทใหญ่กับพม่า โดยเฉพาะส่วนที่เรียกว่า “ปานซอย-ปานถ่อง” หรือการตอกลายบนโลหะ ทั้งสังกะสี อลูมิเนียม หรือแผ่นเงิน เพื่อนำไปประดับชายคาวัดวาแบบไทใหญ่ หรือที่ชาวล้านนาในจังหวัดอื่นนิยมเรียกว่า “แป้นน้ำย้อย” สำหรับ “ปาน ซอย” คือโลหะตอกลายที่ห้อยลงตรงชายคาโบสถ์วิหาร ส่วน “ปานถ่อง” คือโลหะตอกลาย ที่ปลายชี้ขึ้นด้านบน โดยใช้วิธีการตอกหรือฉลุเป็นลวดลายต่างๆ เช่น ลายดอกไม้ ลายพรรณพฤกษา ลายเครือเถา ฯลฯ
ทางวัดแม่ลาหลวง มีการส่งเสริมการสร้างรายได้ภายในชุมชน โดยให้ชาวบ้านมีอาชีพเสริมจากการรับจ้างทำปานซอย-ปานถ่อง รูปแบบต่างๆ ออกจำหน่าย นอกจากนี้ยังรับทำเครื่องแต่งกาย สำหรับการฟ้อนรำในงานประเพณีของชาวไทใหญ่ ที่เรียกว่า “นกแซม” ด้วย นอกจากนี้ยังมีถาวรวัตถุที่ควรค่าแก่การชื่นชม อาทิ เจดีย์พระธาตุ ซึ่งมีพระพุทธเจ้า 5 พระองค์ ประดิษฐานที่ซุ้มบนพระธาตุ เจดีย์ทราย ซึ่งมีการบูรณะซ่อมแซมครั้งหลังสุด ในสมัยพระครูอนุสิฐธีรคุณ เจ้าอาวาสรูปปัจจุบัน ศาลาการเปรียญ สร้างจากไม้สักทองเกือบทั้งหลัง เมื่อปี พ.ศ. 2536 เป็นต้น
พระครูอนุสิฐธีรคุณ (จันทร์ฟู สุธีโร)
เจ้าอาวาสวัดแม่ลาหลวง